مشتری‌مداری در عرصه کسب و کار مقوله‌ای است دو وجهی که بر مبنای شاخص‌های کمی و کیفی سنجیده می‌شود و رویکرد اصلی آن تاکید بر اصول و روش‌هایی است که سه شاخص زیر را تامین نماید. 1-اولین شاخص تامین مداوم و همگام با تغییرات محصول و سرویس مورد نیاز مشتری است،2- شاخص بعدی خلق ارزش برای مشتری است و 3- درنهایت جلب رضایت مشتری با استفاده از ابزارها و شیوه‌های مختلف ارائه خدمت است.

با توجه به سه شاخص ذکر شده می‌توان چندین عامل را برای سنجش مشتری‌مداری و تبدیل آن به مقادیر کمی و کیفی شناسایی و تعیین کرد که البته در هر کسب و کاری ویژگی‌های خاص خود را خواهد داشت.
حوزه بانکداری نیز به دلیل ارتباط بسیار زیاد با مقوله مشتری از این قاعده مستثنا نبوده و نیست؛ به خصوص که در سال‌های اخیر شاهد تحولات و تغییرات بسیار زیادی در توجه مدیران بانکی به مشتری‌مداری بوده‌ایم. تقریبا از اواخر سال‌های دهه هفتاد با آغاز به کار بانک‌های خصوصی در ایران نگرش‌ها و دیدگاه‌های تازه‌ای وارد حوزه بانکداری شد و امروز پس از قریب به 8 سال از آغاز فعالیت بانک‌های خصوصی در ایران و با وجود 5 بانک خصوصی شرایط به گونه‌ای شده است که بانک‌های بی‌رمق و خسته دولتی سایه سنگین رقیبانی تازه نفس را بالای سر خود می‌بینند. آنچه در این حوزه به عنوان یکی از رقابتی‌ترین حوزه‌های کسب و کار مطرح شده است، یکسان بودن نوع خدمات و محصولات است و در حال حاضر آنچه که می‌تواند وجه ممیز بانک‌ها از یکدیگر شود، تفاوت در کمیت و کیفیت خدمات است. دقیقا همان مواردی که در بحث مشتری‌مداری به آنها اشاره شد. بدون شک باید گفت بانک‌های خصوصی در عرصه مشتری‌مداری موفق تر و اثرگذار تر بوده‌اند تا جایی که توانسته‌اند ذائقه و تفکر بسیاری از مردم را تغییر دهند و زمینه جاذبه خود و دافعه رقبای دولتی را فراهم آورند. در این میان شاید مهم‌ترین علت موفقیت بانک‌های خصوصی در جلب رضایت مشتریان، همگام شدن رشد فیزیکی آنها با فن‌آوری‌های بانکداری الکترونیکی بود به گونه‌ای که شاهد بودیم بانک‌های خصوصی برای اولین بار در کشور موفق به راه‌اندازی و بهره‌برداری از سیستم‌های یکپارچه بانکی شدند و این فرصت را به مشتری خود دادند که مشتری بانک آنها باشد نه مشتری شعبه. نکته دیگری که باز در همین راستا می‌توان به آن اشاره کرد ارائه خدمات ارزش افزوده فراوانی مانند خدمات تلفن بانک، اس‌ام‌اس بانک، اینترنت بانک و غیره در راستای افزایش دسترسی و رضایت مشتری بوده است.
علاوه بر این موارد بانک‌های خصوصی به کوچک‌ترین مساله هم توجه داشته‌اند و به‌رغم تحمل هزینه‌های فراوان فضای سالن انتظار و محل نشستن مشتری پشت باجه را تعبیه کرده‌اند تا مشتری در آرامش کامل بتواند سرویس مورد نظر را دریافت کند. علاوه بر این اولین سیستم‌های نوبت‌دهی که نقش مهمی در احترام به وقت مشتری بود توسط بانک‌های خصوصی راه اندازی شد و صفوف شلوغ و نامنظم پشت باجه‌های بانک‌های دولتی را هم به مرور تحت تاثیر قرار داد. نکته دیگر این است که بانک‌های خصوصی همگام با نیازها و اقتضای نسل جدید که ارزش و ضرورت سرویس بهتر و با کیفیت را درک می‌کنند، شکل گرفتند و بر اساس آمارهای موجود می‌بینیم درصد بسیار زیادی از مشتریان بانک‌های خصوصی را جوانان و جمعیت نوگرای کشور تشکیل می‌دهند. سرعت در ارائه خدمات در دو بعد فیزیکی و مجازی شاخصه دیگری است که بانک‌های خصوصی توانسته‌اند در زمینه مشتری‌مداری فراهم کنند. مهم‌ترین نکته‌ای که باید در دفاع از نگرش مشتری‌مداری بانک‌های خصوصی به آن اشاره کنیم تلاش و سرمایه‌گذاری گسترده بانک‌های خصوصی در مقوله آموزش نیروها به ویژه افرادی است که در پشت باجه اولین برخورد را با مشتری دارند. در سال‌های اخیر شاهد بودیم که بانک‌های خصوصی کارکنان خود را با جدیدترین متدهای کاری و بهترین الگوهای مشتری‌مداری آموزش می‌دهند و این نگرش باعث افزایش احترام به شخصیت مشتری در بانک‌های خصوصی شده است.
با نگاه کلی به تمامی این شاخص‌ها و مرور و مقایسه آنچه در حال حاضر در سیستم بانکی دولتی و خصوصی کشور در حال رخ دادن است، می‌بینیم که بانک‌های خصوصی تا چه حد در زمینه مشتری‌مداری موفق بوده‌اند و چه تاثیر مثبتی توانسته‌اند بر بانک‌های دولتی بگذارند.
به نظر می‌رسد توجه به شاخص‌های متعدد قابل اندازه‌گیری که مواردی از آنها در این یادداشت مورد اشاره قرار گرفت، می‌تواند ما را در رسیدن به پاسخ این پرسش یاری کند: به راستی بانک‌های دولتی مشتری مدارند یا بانک‌های خصوصی؟

1.مقدمه:

  توسعه شگفت انگيز فناوري اطلاعات و گسترش آن به بازارهاي پولي و بانكي جهان، علاوه بر تسهيل امور مشتريان بانك‌ها، روش هاي جاري بانكداري را متحول و دگرگون ساخته است. با رشد روزافزون معاملات تجارت الكترونيك در سطح جهان و نياز تجارت به حضور بانك جهت نقل و انتقال منابع مالي، بانكداري الكترونيك به عنوان بخشي تفكيك ناپذير از تجارت الكترونيك و داراي نقشي اساسي در اجراي آن است. به جرأت مي توان گفت: بدون بانكداري الكترونيك، تجارت الكترونيك نيز محقق نخواهد شد. سرعت توسعه صنعت انفورماتيك، باعث ايجاد تغييرات عمده‌اي در شكل پول و سيستم‌هاي انتقال منابع در عرصه بانكداري گرديده و مفاهيم جديدي را به عنوان پول الكترونيك و انتقال الكترونيكي آن ارائه نموده است. اين دو مفهوم ايجاد كننده نوع جديدي از بانكداري، تحت عنوان (بانكداري الكترونيك) مي باشند. با گسترش شبكه اينترنت و قابل دسترسي بودن براي همگان، شيوه عرضه خدمات د ربانكها متحول شده و اين تحولات زمينه پديده‌هايي مانند: Mobile Banking، Internet Banking، Cyber Banking  و ... گرديده است.

  هم اكنون، در اكثر كشورهاي پيشرفته، بانك ها خدمات On-line بانكي را جهت مشتريان خود از طريق اينترنت فراهم آورده اند و مشتريان خود از طريق اينترنت فراهم آورده اند و مشتريان بدون نياز به حضور در بانك، غالب كارهاي بانكي خود را با اتصال به Home page ويژه بانك ها و با استفاده از رمز مخصوص خود انجام مي دهند. 

  اين عوامل، زمينه اي را براي تسهيل انجام امور تجاري و خريد و فروش ايجاد نموده كه منجر به افزايش رقابت بين موسسات بانكي و غير بانكي گرديده است. 

  بنابراين، بانكداري الكترونيك را مي توان به عنوان فراهم آورنده امكاناتي براي مشتريان، كه بدون نياز به حضور فيزيكي در بانك و با استفاده از واسطه هاي ايمن بتوانند به خدمات بانكي دسترسي يابند، تعريف نمود. 

  از طرفي، پياده سازي بانكداري الكترونيك د ركشورها نياز به هماهنگي و همراهي ساير سازمان هاي اجرايي و حقوقي مرتبط با نظام بانكي دارد كه بدون آنها، بانك ها به تنهايي قادر نخواهند بود تا از فناوري جديد به طور كامل و شايسته، در جريان امور خود بهره مند شوند. 

 2.خلاصه اي از تاريخچه بانكداري اينترنتي

  اينترنت در سال 1970 توسط متخصصين دانشگاهي، به منظور اشتراك دريافته ها، توسعه يافت و تا سال 1993 محبوبيت اينترنت براي عموم و خصوصاُ تجاري كه اميد به گسترش مشتريانشان داشتند، افزايش پيدا كرد. عواملي كه بانكداران را به سمت اينترنت متوجه ساخت عبارت بود از: موجه شدن با مبالغ هنگفت، مشتريان زيانده و رقابت بين غير بانكي ها. در سال 1994، بانكها شروع به كاوش در اينترنت كردند تابه عنوان يك سيستم تحويلداري پيشنهادي براي محصولات و خدماتشان، از بانكداري اينترنتي استفاده كنند. اين نوع بانك براي هر تراكنشي قيمت كمتري را از بانك هاي شعبه دار پيشنهاد كرد. همچنين به دسترسي بازارهاي جهاني و آسايش بيشتر مشتريان توجه بيشتري نشان داد. تا ژانويه 1995، فقط 24 بانك بر روي شبكه اينترنت وجود داشت. ليكن، به فاصله يك سال،‌800 بانك اضافه گشتند، به طوري كه، كارشناسان بانكهاي صنعتي تخمين زدند كه بانك هاي شمال آمريكا تا سال 2000، حدود 1500 شبكه اينترنت تاسيس خواهند كرد. 

  شركت (Jupiter Communication) كه يك شركت بازاريابي است، پيش بيني مي كند كه تعداد مشتريان بانكداري اينترنتي تا سال 1997، به 5/4 ميليون خواهد رسيد، كه به نسبت 5/2 ميليوني كه در سال 1996 وجود داشت تا پايان سال 1997، معاملات بانكداري اينترنتي از 155 ميليون به 286 ميليون رشد پيدا كرد. 

  امروزه، اينترنت بزرگترين شبكه اختصاصي شبانه روزي بانكي است كه در آن ، شبكه هاي وسيع جهاني از: كامپيوترهاي شخصي و شبكه هاي كامپيوتري متصل شده به وسيله مودم ها و خطوط تلفن با سرعت بالا، تشكيل شده است. از جمله نخستين موارد وب سايت بانكي بر روي اينترنت، همان مواردي را داشته اند كه بروشورهاي تبليغاتي شان ذكر كرده بودند و مشتريان مي توانستند با پست الكترونيك ارتباط برقرار كنند و اطلاعات حساب شان و نرخ هاي جديد را كنترل نمايند. 

  اطلاعات لحظه اي، راحتي كار، و كارمزدهاي كم، نقاط مثبت و قوي براي كاربران بود تا از اينترنت استفاه كنند. اگر مشتري قابليت هاي بانكداري خانگي – مثل: انتقال پول يابازپرداخت صورتحساب ها – را مي‌خواست، از تلفن بانك استفاده مي كرد، و يا با كامپيوتر شخصي خود و از طريق برنامه مديريت مالي شخصي و به طور مستقيم با بانك ارتباط برقرار مي نمود. ليكن تا اواخر 1995، بانكها از نظر استفاده از بانكداري خانگي نيز از سوي كارخانه هاي نرم افزار احساس فشار مي كردند. بانكداري براي رويارويي با درخواست هاي جديد مشتريان، استراتژي جديد را در پيش گرفت.

  بانك ها سايت هاي خود را براي: انتقال منابع، صورتحسابها، رهن ها، وام هاي خودكار، محصولات بيمه، امنيت تجارت  و غيره گسترش دادند. اين مسئله به بانك ها اجازه داد تا به طور غير مستقيم با موسسات غير بانكي رقابت كنند.   SFNB كه اولين بانك اينترنتي واقعي بود و در 18 اكتبر 1995 به منظور انجام امور تجاري افتتاح گرديد، راه را بر توسعه بانكداري اينترنتي هموار ساخت. عقيده بر آن  بود كه  بانكداري الكترونيك يك رقابت بزرگ را در روابط بانكي مطرح ساخته و همچنين يك فرصت بزرگ براي محكم كردن روابط مشتريان پيشنهاد مي‌كند ونه فقط منابع سودآور را تشخيص مي دهد، بلكه آينده بانكداري را نيز تضمين مي نمايد. براي بانك‌ها ، اينترنت راهي به سوي فرصت هاي جديد بود تا آنها بتوانند ميدان‌ديد و مشتري مداري شان را توسعه دهند. 

اينترنت قادر است جهت كمك به مشتريان براي انجام امور بانيك خودشان در شعب بانكي و يا پاي دستگاه‌هاي خودپرداز، مورد استفاده قرار گيرد. براي برخي بانك ها خدمات اينترنتي تكميل كننده كار آنها مي‌باشد،  و براي برخي ديگر از بانك ها، مهمترين راه انجام امور بانكي است. 

3.تعریفE-BANKING:

  بانكداري الكترونيك را مي‌توان استفاده از تكنولوژي پيشرفته شبكه‌ها و مخابرات جهت انتقال منبع (پول) در سيستم بانكداري معرفي كرد. در تعريفي ديگر بانكداري الكترونيكي عبارت از ارائه كليه خدمات بانكي به صورت الكترونيك و از طريق واسطه‌هاي ايمن و بدون نياز به حضور فيزيكي مشتري. 

  سيدغلامرضا كاظمى دينان كارشناس بانكدارى و رئيس روابط عمومى بانك ملى ايران در تعريف اين واژه مى گويد: به طور كلى بانكدارى الكترونيكى عبارت است از فراهم آوردن امكاناتى براى مشتريان كه با استفاده از آنها بتوانند بدون نياز به حضور فيزيكى در بانك، در هر ساعت از شبانه روز( ۲۴ ساعته) از طريق كانال هاى ارتباطى ايمن و با اطمينان عمليات بانكى دلخواه خود را انجام دهند.

4.خدمات بانكداري الكترونيكي

  به دو روش قابل ارائه است:

 4-1.بانكداري دوگانه (Brick-and-Click)
  كه تركيبي از كانال‌هاي تحويل الكترونيكي و بانكداري سنتي است. بانك‌هايي كه فعاليت بانكداري مرسوم را كه در آن خدمات بانكي با مراجعه مستقيم مشتريان و در محلي مانند اداره انجام مي‌شود، همراه با ارائه خدمات بانكداري اينترنتي.

4-2.بانك‌هاي مجازي (Virtual Bank) 
  بانكي است كه صرفا توليدات و خدمات خود را از طريق كانال‌هاي توزيع الكترونيكي بدون وجود شعبه انجام مي‌دهند.
اين گونه بانك‌ها به دليل صرفه‌جويي‌هايي كه از هزينه‌هاي غيرمستقيم (Over head) بهره‌مند مي‌شوند معمولا سودي بالاتر از حد متوسط ملي آن كشور پرداخت مي‌كنند و صرفا در اينترنت موجود مي‌باشند.

5.فناوری های E-BANKING:

5-1.بانکداری از طریق موبایل((Mobile Banking

  یکی از جدیدترین فعالیتهایی که از سرویس های الکترونیکی استفاده می کند ارائه خدمات بانکی و مالی به مشتریان از طریق تلفن همراه با امکان ارسال و دریافت پیام کوتاه(SMS)می باشد. 

  نمونه ای از خدماتی که بانکها از طریق تلفن های همراه به مشتریان ارائه میدهند عبارتند از: 

      _چک کردن مانده حساب شخصی 

      _درخواست صورت حساب

      _درخواست دسته چک 

      _مشاهده چند مبادله مالی اخیر که بر روی حساب خود مشتری انجام شده است. 

      _دستور انتقال پول از یک حساب مشتری به حساب های دیگر او. 

5-2. بانکداری از طریق اینترنت 

  در این شیوه بانکها به مردم امکان می دهند با ورود به سایت بانک فعالیات های مختلفی نظیر بررسی وضعیت حساب،گرفتن صورت حساب ارسال حواله های الکترونیکی و ... را انجام داد.در این فرایند کاربر یا مشتری بانک حتمُُُُُُآ باید از گذر واژه ها و شناسه های مورد تایید بانک استفاده کند. 

5-3.بانکداری بر اساس پست الکترونیک(e-mail)

  در این شیوه تمامی تراکنش ها و اطلاعات مالی و تغییرات مورد نیاز از طریق بانک به اطلاع مشتری می رسد و مشتری میتواند اقدامات لازم را در کوتاه ترین زمان ممکن انجام دهد. 

5-4.بانک داری بر اساس دستگاه پایانه فروش

  در این روش بانک ها برای گسترش دسترسی مشتریان به امکانات پرداخت الکترونیکی و جلوگیری از حمل بی مورد پول دستگاه هایی به نام pos یا پایاه فروش در اختیار مراکز فروش قرار می دهند و به مشتریان امکان می دهند با استفاده از کارت های بدهی خود از فروشگاه- ها خرید کنند. 

5-5.بانکداری از طریق دستگاه های خود پرداز یاعابربانك‌ها (ATMs)

  دستگاه های خود پرداز یکی از مظاهر بانکداری الکترونیکی هستند که به بانک ها امکان می دهند با استفاده از دستگاه های خود پرداز یا خود دریافت به مشتریان امکان بدهند در ساعت های خارج از وقت اداری بتوانند به پول موجود در حساب بانکی خود دسترسی پیدا کنند. 

5-6. بانکداری بر اساس تلفن ثابت

  در این شیوه که بیشتر برای اطلاع رسانی به مشتریان بانک ها استفاده میشود بانکها گذر واژه هایی را دراختیار مشتریان خود قرار می دهند و آن ها با استفاده از تلفن می توانند به تلفن های گویای بانک متصل شوند و اطلاعات حساب خود را به صورت صوتی یا فکس در یافت کنند. 

5-7.بانکداری بر اساس شعب خود کار

  شعبه خودکار شیوه جدیدی در ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی است.در این روش سعی شده با امکانات نرم افزاری سخت افزاری مجموعه کاملی برای تامین نیاز های یک مشتری فراهم شود،نیاز هایی همچون تحویل پول ، دریافت پول خرد یا درشت و ... HSBC، LIYED. 

این شعبه ها معمولاَ در فروشگاه ها، فرودگاه ها، ترمینال های مسافرتی و هتل ها مورد استفاده قرار می گیرند. 

5-8. خدمات بانكي مبتني بر تلويزيون 
  در اين روش با استفاده از تلويزيون‌هاي ماهواره‌اي ارائه اطلاعات حساب‌هاي مشتريان بر روي صفحه تلويزيون آنها ارائه مي‌شود. در سال 1997 آزمايش‌هاي علمي متعددي در مورد ارائه خدمات بانكي به خانه مشتريان از طريق تلويزيون صورت گرفته است. با به وجود آمدن تلويزيون‌هاي ديجيتالي و امكانات موجود در آن دامنه ارائه اين‌گونه خدمات به سرعت افزايش يافته است. امتياز عمده اين نوع خدمات در اين است كه نيازمند استفاده از كامپيوترهاي شخصي نبود و اين امر توسعه بازاري اين نوع سيستم‌ها را تشويق مي‌كند.

اشاره :بانکداري اينترنتي به عنوان يکي از مهمترين مدل هاي بانکداري الکترونيک محسوب مي شود. اينترنت بانک در واقع شعبه مجازي و بيست و چهار ساعته يک بانک محسوب مي شود که به مشتري امکان مي دهد فارغ از قيد زمان و مکان اقدام به تراکنش مالي کند. در چند سال اخير و با توسعه اينترنت و فناوري هاي مبتني بر وب تلاش هاي زيادي از سوي بانکها براي راه اندازي و توسعه وب سايت هاي اينترنتي صورت گرفت که برخي از آنها نه در حد يک اينترنت بانک بلکه شامل صفحات ساده وب بودند که صرفا جهت اطلاع رساني استفاده مي شدند.

ضرورت توجه به وب سايت هاي به دليل اهميت فوق العاده و کارکردهاي فراوان اينترنت بانک ها است و در صورتي که در شرايط حاضر وب سايت اينترنتي بانکي فاقد استاندارد هاي لازم براي خدمات رساني در زمينه بانکداري اينترنتي باشد و حتي در ساير مدل هاي بانکداري الکترونيکي نيز توسعه مناسبي يافته باشد، نمي توان به طور کامل فعاليت هاي  آن بانک را مبتني بر بانکداري الکترونيکي دانست چرا که به اعتقاد کارشناسان بانکداري اينترنتي شالوده اصلي بانکداري الکترونيک محسوب مي شود.

در اين مجال قصد داريم وضعيت بانکداري اينترنتي را در بانک هاي مختلف کشور مورد بررسي و تحليل قرار دهيم اما به عنوان پيش شرط بايد يادآور شويم که منظور از يک بانک اينترنتي صرفا وجود يک سايت که بتواند يک سري تراکنش هاي بانکي و ارائه صورت حساب ها را انجام دهد نيست بلکه ما با وب سايت اينترنتي بانک فراتر از يک سايت و به عنوان يک سازمان مجازي که بايد در همه ساعات شبانه روز به خدمات رساني بپردازد مي نگريم و لذا انتظار داريم از تمامي جنبه هاي فني، محتوايي، ساختاري و مديريتي شاهد يک بانک خوب سرويس دهنده در اينترنت باشيم. يعني همانقدر که بانک اينترنتي بايد از نظر امنيتي خوب طراحي شده باشد بايد اطلاعات محتوايي خوبي را در اختيار مشتري قرار دهد و همچنين از نظم و روشي منطقي در پيمايش ساختار صفحات برخوردار باشد.

بانکداري اينترنتي در بانک کشاورزي

بانک کشاورزي به عنوان يکي از پيشروترين بانک هاي دولتي در زمينه بانکداري الکترونيک است. در زمان مديرعاملي رسول اف شاهد فعاليت هاي گسترده اي از سوي ابن بانک براي توسعه خدمات بانکداري الکترونيکي بوديم. يکي از ويژگي هاي مثبت بانک کشاورزي در حوزه فناوري اطلاعات داشتن سايت اينترنتي جامع و مناسب براي اطلاع رساني به مخاطبان و مشتريان بانک است. پايگاه رسمي اطلاع‌رساني بانك كشاورزي که در نشاني   www.agri-bank.com قابل مشاهده است در سال 1377 به عنوان نخستين اينترانت دو زبانه در نظام بانكي كشور طراحي، پياده‌سازي و راه‌اندازي شده است و هم اکنون در وب با Page rank بسيار خوب 7 فعال است. شايد مهمترين ويژگي اين نشاني در پايداري و عدم تغيير آن در طول زمان، کوتاه بودن طول و انگليسي بودن آن باشد. از امكانات موجود بر روي وب سايت بانك كشاورزي مي‌توان به موارد زير  اشاره نمود:

درباره بانك: شامل گزينه‌هاي بانك در يك نگاه، كتاب زرد بانك مي‌باشد كه به معرفي عملكرد، موفقيت‌ها، چارت سازماني مديران و اطلاعات مديران بانك مي‌پردازد.

خدمات بانك: شامل معرفي 100 نوع خدمت متنوع بانك اعم از طرح‌ها، خدمات، تسهيلات به همراه روال انجام كار و فرم‌هاي مربوط جهت اخذ تسهيلات و ... مي‌باشد.

اخبار و تازه‌ها: شامل آخرين اخبار و تازه‌هاي بانك مي‌باشد

خدمات اطلاعاتي: شامل كليه اطلاعات شعب با امكان چاپ و گزارش‌گيري و اطلاعيه‌ها و بخشنامه‌ها با امكان جستجو مي‌باشد.

اطلاعات حساب مشتريان: امكان مشاهده موجودي حساب را در حال حاضر به دارندگان حساب در شعبه مركزي و شعبه شهر‌آرا و در آينده‌اي نزديك در ساير شعب در اختيار كاربران قرار مي‌دهد.

ديگر فعاليتها: شامل معرفي كليه فعاليتهاي بخشهايي از بانك شامل كتابخانه، مركز تحقيق و توسعه، صندوق زنان، بيمه محصولات كشاورزي و دامي، آمار و شاخص‌هاي بانكي و همچنين اخبار استانها مي‌باشد.

بانك كودك و نوجوان: پايگاه اينترنتي بانك كودك و نوجوان كه شامل بخش‌هايي از قبيل مسابقه و سرگرمي، خدمات، معرفي طرح كودك و نوجوان و ... مي‌باشد.

آراد: با توجه به اهميت آموزش از راه دور، بانك كشاورزي اقدام به راه‌اندازي سايت آراد با هدف مذكور نموده است.

سامانه پيام بانك: سامانه پيام بانك متشكل از سه قسمت اصلي سامانه ارتباط مشتريان، سامانه خدمات اطلاع‌رساني و سامانه ارتباط با مديريان مي‌باشد. اين مجموعه يكپارچه امكان تبادل و دستيابي سريع به اطلاعات را ايجاد نموده است.

سايت بانک کشاورزي يک نسخه به زبان انگليسي هم دارد و در بخش انگليسي آن مطالبي چون اخبار، كتاب زرد، درباره ما و ... درج گرديده است. رويکرد اصلي بانک اينترنتي کشاورزي ارائه خدمات اطلاع رساني و آموزشي است و در واقع همانطور که از قراين به دست مي آيد بانک کشاورزي توان اصلي خود را براي توسعه اتوماسيون فيزيکي در شعبه ها و توسعه خدمات کارت و پايانه هاي فروش و دستگاه هاي خودپرداز کرده است.

بانکداري اينترنتي در بانک پاسارگاد

بانک پاسارگاد به عنوان يکي از جديدترين بانک هاي خصوصي کشور تا کنون چندين شعبه در سراسر کشور افتتاح کرده است و از ابتداي فعاليت خود اقدام به ارائه خدمات بانکي بر مبناي فناوري هاي الکترونيکي کرده است. وب سايت اطلاع رساني بانک پاسارگاد که از طراحي ساختاري خوبي نيز برخوردار است در نشاني  www.bankpasargad.com قرار دارد. هر چند که برخي از قسمت هاي آن همچنان غير فعال است ولي به نظر مي رسد مديريت و توجه مناسبي براي راه اندازي و نگهداري اين سايت لحاظ شده است.خدمات نوين اين بانک شامل پنج  راه حل بانکداري اينترنتي، بانکداري مبتني بر تلفن همراه، بانکداري تلفني، بانکداري ايميلي و بانکداري مبتني بر خدمات کارت است. خدمات اينترنت بانك پاسارگاد عبارتند از: اعلام موجودی، صورت حساب ، انتقال موجودی بين حسابهای مشتری ، انتقال موجودی از حساب خود به حساب سايرين، پرداخت موجودی از حساب خود به حساب سايرين ، پرداخت قبوض، فکس صورت‌حساب ، تقاضای دسته چک ، پيغام روی حساب به صورت کدينگ ،تغيير کلمه عبور ، اطلاع‌رسانی خوش حسابی ،درخواست ارسال وجه نقد از راه دور به خود ، درخواست ارسال وجه نقد از دور به غير ، مشاوره برای دريافت وام ، واريز وجه از حساب شخص به حسابی در بانک ديگر در صورت ايجاد Clear بين بانکی مکانيزه،تغيير مشخصات محدود صاحب حساب ، اعلام مفقودی کارت ، ارائه ليست حسابها ، درخواست صدور کارت ، ثبت مبلغ ،چکهای صادره قبل از وصول ،پشتيبانی از حسابهای ارزی ،گزارش چکهای صادر شده، وصول شده و برگشت خورده ،گزارش چکهای عهده‌ی بانکهای ديگر ،مشاهده وضعيت چکها؛ اين خدمات مجموعه کاملي از سرويس هاي غير حضوري را به مشتري ارائه مي دهد و نياز به حضور وي را در شعب حذف مي نمايد.

بانکداري اينترنتي در بانک سامان

بانک سامان به عنوان خاستگاه عرضه خدمات گروه مالي سامان به مشتريان بيشترين حجم ارتباطي را با مصرف کننده نهايي خدمات بانکداري الکترونيکي اين گروه دارد. از اين رو و با توجه به استراتژي هاي اين بانک دو نشاني www.sb24.com و www.samanbank.com براي اطلاع رساني در مورد فعاليت ها و برنامه هاي بانک معرفي شده اند. سايت اينترنتي سامان از نظر فني و گرافيکي خوش ساخت و ساده است و مرور صفحات آن نيز بسيار آسان و مطلوب است. يکي از نکات قابل توجه ضعف اطلاع رساني خبري در مورد برنامه ها و فعاليت هاي جاري بانک است که لازم است براي ارتباط بهتر و آگاهي بيشتر مشتريان و رسانه ها از برنامه ها و اخبار بانک روند مناسبي را براي اين موضوع درنظر گرفته شود. بانك سامان به عنوان اولين بانک الکترونيکي ايران در سال ۱۳۸۱ اولين اينترنت بانك در ايران را با امکان انتقال وجه راه‌اندازي کرد و توانست‌ گواهينامه (Secure socket lager)SSL را كه استاندارد جهاني در زمينه تامين امنيت ارتباطات اينترنتي است اخذ نمايد. اينترنت بانک سامان امکاناتي از قبيل دريافت موجودي به صورت آنلاين، انتقال وجه بين کليه حساب ها در بانک سامان ، مشاهده صورتحساب، تقاضاي صدور دسته چک، ثبت مبلغ چک هاي صادرشده و مسدود نمودن برگه هايي از دسته چک را دراختيار مشتريان خود قرار مي دهد. همچنين با استفاده از اين خدمات، امکان مسدود نمودن کارت هاي مفقودي يا سرقتي ميسر مي باشد. بنا بر آمار اعلام شده از سوي بانک سامان در حال حاضر اين سرويس داراي 2200 مشتري است. راه‌اندازي خدمات پرداخت الكترونيك براي اولين بار در کشور از طريق اينترنت براي مبالغ خرد و كلان ازديگرخدمات منحصر به فرد اين بانک مي باشد. در حال حاضر تعداد 74 سايت فعال براي خريد اينترنتي از خدمات مالي بانک سامان استفاده مي کنند و 270 در خواست جديد نيز در حال بررسي از سوي کارشناسان اين بانک مي باشد.

بانکداري اينترنتي در بانک ملت

بانک ملت به عنوان يکي از بزرگترين بانک هاي دولتي با درک اهميت بانکداري اينترنتي مجموعه مناسبي از اطلاعات و خدمات را در سايت به نشاني www.bankmellat.ir گرد آورده است. نکته قابل توجه وجود نسخه زبان انگليسي سايت و همچنين نسخه فلش براي آن است. Page Rank سايت بانک ملت 4 از 10 مي باشد و اين عددي نسبتاً خوب براي اين سايت محسوب مي شود. بانک ملت از طريق سايت اينترنتي خود اطلاعات و خدمات متنوعي شامل معرفي بانک، محصولات بانک، اخبار، آخرين نرخ ارز، شکايات، افکارسنجي و بانکداري الکترونيکي زير ارائه مي نمايد. براي بهره گيري از خدمات بانکداري اينترنتي بانک ملت بايد به نشاني زير مراجعه شود. http://www.bankmellat.ir/ebank_redirect.aspx بانک ملت به مشتريان اينترنتي خود اين امکان را مي دهد تاصورت حساب هاي خود را مشاهده کنند و قبوض برق تلفن ثابت مربوط به تهران را پرداخت نمايند. هر يک از مشتريان براي بهره مندي از اين امکانات بايد از شعبه مربوطه شناسه و گذرواژه خود را دريافت نمايند. با استفاده از خدمات بانکداري اينترنتي مشتري مي تواند:

1-  سی گردش آخر و مانده حساب خود را در لحظه بصورت Online دریافت نماید.

2-  قبوض برق و تلفن ثابت که مختص شهر تهران می باشد را از طریق اینترنت پرداخت نماید.

3- به ساير حسابهاي جاري الکترونيک ملت حواله الکترونيکي ارسال نمايد.

ویژگیهای که در سيستم حواله الکترونیکی بانک ملت وجود دارند شامل: امکان انتخاب حواله محدود، امکان تعریف سقف مبلغ حواله در سیستم، ارائه آگهی انجام حواله توسط سیستم، امکان تغییر کلمه عبور توسط صاحب حساب و  درج شرح حواله در صورتحساب ذینفع حواله و حواله دهنده مي باشد. در همين راستا بانک ملت تصميم دارد با بهره گيري از پيشرفته ترين روشهاي موجود در دنيا و با استفاده از يک تراشه هوشمند و يک کارت خوان جيبي سقف انتقال مبلغ حواله اينترنتي خود را در يک محيط امن به ارقام بالاتر افزايش دهد.

بانکداري اينترنتي در بانک اقتصاد نوين

بانک اقتصاد نوين به عنوان اولين بانک خصوصي کشور تلاش هاي قابل توجهي براي توسعه بانکداري الکترونيک کرده است. بانک اينترنتي اقتصاد نوين در نشاني wwwbank-en.com قرار دارد و سايت خوش ساخت و ساده اي است. در اين بانک اينترنتي اطلاع رساني و خدمات بانکي در اختيار مشتري قرار مي گيرد. از جمله امکانات قابل استفاده خدمات الکترونيک سايت ورود به اينترنت بانک، گزارش تراکنش هاي کارت بانک، پرداخت قبوض، پرداخت اينترنتي، معرفي خدمات پيام کوتاه هستند همچنين کاربران مي توانند به بخش پرسش و پاسخ هاي متداول مراجعه کنند و يا شکايت هاي خود را ارسال نمايند و يا از طريق مرکز ارتباط نوين با بانک در تماس باشند و پيشنهاد ها و انتقاد هاي خود را ارسال نمايند. کاربران اينترنت بانک اقتصاد نوين مي توانند :از موجودي هريك از حساب‌هاي خود نزد بانك اقتصاد نوين مطلع شوند ،صورتحساب عملكرد حساب‌هاي خود را بر روي نمايشگر مشاهده كرده و يا در قالب‌هاي مختلف اين اطلاعات را دريافت و در رايانه خود ضبط نمايند، از حساب خود به حساب ديگري در بانك اقتصاد نوين پول انتقال دهند، از وضعيت چك‌هاي صادره خود (پاس شده، برگشت خورده) مطلع شوند، مبلغ چك‌هاي صادره خود را قبل از وصول به بانك اعلام كنند، دستور مسدود نمودن يكي از چك‌هاي صادره خود را صادر نمايند، دستور مستمر پرداخت مبلغ مشخصي را از حسابتان در سررسيدهاي معين به بانك بدهند.

بانکداري اينترنتي در بانک صادرات

بانک اينترنتي بانک صادرات در نشاني www.saderbank.com  قرار دارد و به جز فعاليت هاي اطلاع رساني کارايي خاصي براي ارائه خدمات اينترنتي ندارد. يکي از اقدامات جالب توجه در اين بانک انجام مناقصات الکترونيکي از طريق سايت است. يکي از نقاط ضعف عمده اين سايت نشاني آن است که به طرزي غير حرفه اي گزينش شده است.

بانکداري اينترنتي در بانک تجارت

مهمترين ويژگي اين سايت توسعه آن با پنج زبان مختلف است. اين بانک در نشاني www.tejaratbank.ir قرار دارد. وب سايت بانک تجارت خدمات بانکداري اينترنتي خاصي ارائه نمي دهد اما با اين حال از جنبه هاي اطلاع رساني و محتوايي و طراحي جالب توجه است.

بانکداري اينترنتي در بانک ملي

بانک ملي هم بانک اينترنتي خود را در نشاني https://ebank.bmi.ir راه اندازي کرده است و از اين طريق در حال حاضر به ارائه صورتحساب هاي بانکي مي پردازد. ساير فعاليت هاي اين بانک اينترنتي اختصاص به اطلاع رساني و آموزش دار.

بانکداري اينترنتي و بانک پارسيان

بانک پارسيان بزرگترين بانک خصوصي کشور است و در زمينه توسعه اتوماسيون شعب پيشرفته ترين بانک کشور به حساب مي آيد. نشاني وب سايت اينترنتي اين بانک www.parsian-bank.com مي باشد که عمده خدمات آن اطلاع رساني در حوزه شرکت ها و خدمات قابل ارائه اين بانک است. از جمله امکانات اينترنتي بانک ارسال گزارش ها از طريق ايميل و صفحات اينترنتي است. بانک پارسيان همچنين با گسترش خدمات اينترنتي امکان پرداخت الکترونيکي را در برخي از سايت هاي اينترنتي داخل کشور فراهم کرده است.

با بررسي هاي انجام شده در ساير بانکها فعاليت هاي خدماتي بانکي مبتني بر اينترنت هنوز رنگ و بوي جدي به خود نگرفته است و جا براي کار زياد است. آنچه قابل توجه است لزوم تلاش جدي تر بانک ها براي توسعه بانکداري اينترنتي براي ارائه خدمات بهتر به مشتريان است. در شرايط حاضر همه بانکهاي کشور تا رسيدن به استانداردهاي لازم بانکداري الکترونيک فاصله زيادي دارند و بايد در حوزه هاي فني-خدماتي، اطلاع رساني، آموزش، فرهنگ سازي و مديريت بهينه وب سايت هاي بانکي تلاش هاي بيشتري از خود نشان دهند.

تاریخچه بانکداری الکترونیک در جهان

زمان شروع پرداخت الکترونیکی در دنیا به سال 1918 میلادی برمی‌گردد، یعنی هنگامی که بانکهای فدرال رزرو امریکا به انتقال وجوه از طریق تلگراف می‌پرداختند.
اینترنت در سال 1970 توسط متخصصین دانشگاهی، به منظور اشتراک دریافت ها، توسعه یافت و تا سال 1993 محبوبیت اینترنت برای عموم و خصوصاُ تجاری که امید به گسترش مشتریانشان داشتند، افزایش پیدا کرد. عواملی که بانکداران را به سمت اینترنت متوجه ساخت عبارت بود از: مواجه شدن با مبالغ هنگفت، مشتریان زیانده و رقابت بین غیر بانکی ها. در سال 1994، بانکها شروع به کاوش در اینترنت کردند تابه عنوان یک سیستم تحویلداری پیشنهادی برای محصولات و خدماتشان، از بانکداری اینترنتی استفاده کنند. این نوع بانک برای هر تراکنشی قیمت کمتری را از بانک های شعبه دار پیشنهاد کرد. همچنین به دسترسی بازارهای جهانی و آسایش بیشتر مشتریان توجه بیشتری نشان داد. تا ژانویه 1995، فقط 24 بانک بر روی شبکه اینترنت وجود داشت. لیکن، به فاصله یک سال،‌800 بانک به این تعداد افزوده شد، به طوری که کارشناسان بانکهای صنعتی تخمین زدند که بانک های شمال آمریکا تا سال 2000، حدود 1500 شبکه اینترنت تاسیس خواهند کرد.
تاریخچه دولت الکترونیک
دولت الکترونیک یکی از ضرورتهای جهان امروز است که بساری از کشورها به دنبال ایجاد ان در کشور خود هستند۰
دولت الکترونیکی عبارت است از استفاده سازمانهای دولتی از فن‌آوری های جدید اطلاعاتی وارتباطی جهت ارائه وتوزیع خدمات و اطلاعات به صورت به هنگام وشبانه روزی در کمترین زمان، با کمترین هزینه و بالاترین کیفیت به شهروندان، بخشهای تجاری و تولیدی و سایر مشتریان دولت می باشد به گونه ای که انها از طریق سیستم‌های کامپیوتر بتوانند با دولت ارتباط برقرار کنند ومشارکت بیشتری در اداره امور دولتی وفرایندها ونهادهای مردم سالار داشته باشند.
تلفن اولین فن اوری ارتباطی بود که در اغاز قرن 20سبب بهبود وتسریع دوند در فعالیتهای دولتی شد۰ زمانیکه بخشهای خصوصی درسا ل1990به ارائه خدمات الکترونیک پرداختند دولت امریکا از این لحاظ بسیار عقب افتاده بود لذا توجه به این مسئله معطوف گشت که ارائه خدمات به شهروندان به صورت الکترونیک بسیار ساده‌تر است۰
تاریخچه بانکداری الکترونیک در ایران
سابقه فعالیت‌های بانکداری الکترونیک در ایران به سال 1350 برمی‌گردد. در آن موقع بانک تهران با در اختیار گرفتن بین 7 تا 10 دستگاه خودپردازدر شعبه‌های خود نخستین تجربه پرداخت اتوماتیک پول را تنها در همان شعبه نصب شده بر عهده داشتند. ‌اواخر دهه 1360بانک های کشور با توجه به کاربرد کامپیوتر شخصی و احساس نیاز به اتوماسیون عملیات بانکی به رایانه‌ای کردن عملیات بانکی پرداختند. طرح جامع اتوماسیون بانکی پس از مطالعه و بررسی­های گوناگون در قالب پیشنهادی برای تحولی جامع در برنامه‌ریزی فعالیت های انفورماتیکی بانک­ها به مسئولان شبکه بانکی ارایه شد که با مصوبه مجمع عمومی بانک­ها در سال 72 طرح جامع اتوماسیون سیستم بانکی شکلی رسمی به خود گرفت. در همان سال بانک مرکزی، شرکت خدمات انفورماتیک را به عنوان سازمان اجرایی طرح جامع انفورماتیک سیستم بانکی تاسیس کرد. طی سال های 72 و 73 جرقه های ایجاد سوییچ ملی جهت بانکداری الکترونیکی زده‌شد و در همان راستا شبکه ارتباطی بین بانک ملی و فروشگا ه های شهروند ایجاد شد. در خرداد1381مجموعه مقررات حاکم بر مرکز شبکه تبادل اطلاعات بین بانکی موسوم به شتاب به تصویب رسید. بدین سان اداره شتاب بانک مرکزی در 1/4/1381 تاسیس و با هدف فراهم کردن زیر ساخت بانکداری الکترونیکی آغاز به کار کرد. شتاب با ایجاد ارتباط بین دستگاه های خود پرداز سه بانک رسماً متولد شد(بانک­های کشاورزی، توسعه صادرات و صادارت ایران درپایلوت اولیه این طرح حضورداشتند وبانک­های خصوصی سامان وکارآفرین نیزدرخواست کردند که درآزمایش­های اولیه شتاب حضورداشته باشند). درحال حاضربیشتربانک­های ایران بطورمستقیم طرح­های با نکداری الکترونیکی خود را پیش برده و می برند. بانک ملی با طرح سیبا، بانک تجارت با طرحSGB، بانک صادرات با طرح سپهر، بانک رفاه با طرح جاری همراه، بانک کشاورزی با طرح مهر، بانک ملت با طرح جام و بانک­های خصوصی با طرح بانکداری 24 ساعته و به صورت مجزا و منفرد، با نکداری الکترونیکی را درحوزه تحت پوشش خود تجربه کرده و می کنند.
دولت الکترونیک در ایران
شورای عالی اداری در مورخ 15/4/1381بنا به پیشنهاد سازمان مدیریت وبرنامه‌ریزی در راستای تحقق دولت الکترونیک یک مصوبه 21ماده ای را تصویب نمود که مهمترین اهداف این مصوبه را می توان چنین برشمرد:

الف) دستیابی به اطلاعات دقیق وبه هنگام در بخشهای مختلف اقتصادی؛اجتماعی؛فرهنگی از طریق اتوماسیون فعالیت ها
ب) تسریع دراجرای امور وبهبود کیفیت ارائه خدمت به مردم
ج) افزایش کیفیت تصمیم گیری در سطوح مختلف
د) ارائه خدمات غیرحضوری
ه) کاهش هزینه ها؛افزایش کارایی و اثربخشی دربخش های مختلف
و) ایجاد گردش سریع وصحیح اطلاعات بین دستگاههای اجرایی

این مصوبه درهشت بخش اصلی تنظیم شده است که شامل اتوماسیون فعالیت اختصاصی ؛اتوماسیون فعالیتهای عمومی؛فراگیر نمودن بهره گیری از شماره ملی وکد‌پستی ؛سازوکارهای هدایت وهماهنگی در اجرای مصوبه ؛اموزش کارکنان درزمینه فناوری اطلاعات ؛ایجاد امکانات وتسهیلات زیربنایی ؛فراهم نمودن زیربنای حقوقی ومحل اعتبار اجرای مصوبه می باشد۰
تکامل وتوسعه دولت الکترونیکی
تکامل وتوسعه در دولت الکترونیکی دارای چند مرحله است:
مرحله ظهور:شکل گیری اولیه ان می باشد که در ان زیر ساخت ها ؛ابزارها وامکانات جهت ارئه خدمات مشخص می شود ولی هنوز شهروندان نمی توانند به صورت دوطرفه با ان ارتباط برقرار کنند.
مرحله تعامل: دومین مرحله است که از طریق وب امکان برقراری ارتباط دو طرفه فراهم است اما هنوز محدودیت هایی وجود دارد و تعامل در سطح انجام کارهای ابتدایی وساده است مثل امکان ارسال نامه به یک سازمان خاص وامکان دست یابی شهروندان به پاسخ پرسش های ساده از طریق پست الکترونیک.
مرحله تراکنش یا اجرا: این مرحله ؛مرحله اجرا وپیاده سازی دولت الکترونیکی است زیرا مشتریان می توانند کارهای خود را به شیوه ای کاملا الکترونیکی در هر زمان از شبانه روز انجام دهند0 اگرچه سطح تعامل بالاتر است اما هنوز هم ارتباط کامل دو طرفه بین دولت ومشتریان برقرار نیست وجریان اطلاعات اغلب یک طرفه است و جواب هایی که به سوالات مشتریان داده می شود اکثر انها قبلا با شیوه های منظم برنامه ریزی شده است وبه همین دلیل داده ها قابل پیش بینی هستند.

مرحله دگرگونی: بالاترین مرحله وتکامل دولت الکترونیکی است در این مرحله یک ارتباط هوشمند بامشتریان برقرار می شود وبه طیف وسیعی از مشکلات؛سولات ونیازهای انان پاسخ داده می شود که چنین نمونه ای در حا ل حاضر به ندرت وجود دارد در این مرحله تلاش می شود که اطلاعات از حالت "سازمان محوری"به حالت "مشتری محوری " تغییر پیدا کند دراین مرحله دولت اکترونیکی باعث تجدید ساختار؛ترکیب یا حذف سازمان های موجود می گردد وسازمان های مجازی جایگزین انها می شود.
بررسی اثرات دولت الکترونیک
تاثیر دولت الکترونیک را در دوسطح خرد و کلان می توان بررسی کرد:
--سطح کلان(دولت)
    الف) باعث تغییر کارکرد دولتها می گردد کالاها وخدمات با هزینه کمتر وسرعت بالاتر ارائه می شود اگرچه ممکن است در کوتاه مدت هزینه بردار باشد اما در بلند مدت باعث کاهش هزینه ها می شود۰ و بسیاری از مشاغل در سطح دولتی حذف ونهایتا حجم دولت کوچکتر می شود۰
     ب)دومین اثردر شیوه اداره امور دولتی است به این معنا که شهروندان با دولت در تعامل هستند و رابطه به شکل سنتی یک طرفه نیست این رویکرد جدید سه پیامد دارد :

1- اولین جز ان شامل گرداوری اطلاعات از جامعه جهت تصمیم گیری وسیاست گذاری از یک طرف ومطلع ساختن عموم از تصمیمات از طرف دیگر می باشد۰
2- دومین جز ان استفاده از فن اوری اطلاعات وارتباطات در جهت تسهیل مشارکت و تبادل نظر عموم مردم در راستای سیاست گذاری عمومی وتعیین اولویت های استراتژیک در تصمیم گیری های دولتی می باشد۰
3- سومین عنصر وپیشرفته ترین ان استفاده از فن اوری اطلاعا ت وارتباطات جهت انتخاب نمایندگان سیاسی وفرایندهای مردم سالار می باشد که همان دموکراسی الکترونیکی است۰

--سطح خرد(سازمان ها- کارکنان ومدیریت):

ساختارهای سازمانی تغییر پیدا می کنند واز حالت سلسله مراتبی و عمودی به صورت کاملا تخت در می ایندو مرزها و واحدهای سازمانی کم رنگ تر می شوند وبه حضور دائمی وفیزیکی کارمندان نیازی نیست ومی توان از نیروی فکر انها بیشتر استفاده کرد۰

قانون چک (مشتمل بر 23 ماده)

ماده2
چک های صادر عهده بانک هایی که طبق قوانین ایران در داخل کشور دایر شده یا می شوند همچنین شعب آنها در خارج از کشور در حکم اسناد لازم الاجرا است و دارنده چک در صورت مراجعه به بانک و عدم دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن به علت نبودن محل و یا به هر علت دیگری که منتهی به برگشت چک و عدم پرداخت گردد می تواند طبق قوانین و آیین نامه های مربوط به اجرای اسناد رسمی وجه چک یا باقیمانده آن را از صادر کننده وصول نماید.
برای صدور اجرائیه دارنده چک باید عین چک و گواهینامه مذکور در ماده 4 و یا گواهی نامه مندرج در ماده 5 را به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم نماید.
اجرای ثبت در صورتی دستور اجرا صادر می کند که مطابقت امضای چک با نمونه امضای صادر کننده در بانک از طرف بانک گواهی شده باشد.
دارنده چک اعم است از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چک (در مورد چکهای در وجه حامل) یا قائم مقام قانونی آنان.
تبصره- دارنده چک می تواند محکومیت صادر کننده را نسبت به پرداخت کلیه خسارات و هزینه های وارد شده که مستقیما و به طور متعارف در جهت وصول طلب خود از ناحیه وی متحمل شده است، اعم از آنکه قبل از صدور حکم یا پس از آن باشد، از دادگاه تقاضا نماید، در صورتی که دارنده چک جبران خسارت و هزینه های مزبور را پس از صدور حکم درخواست کند، باید درخواست خود را به همان دادگاه صادر کننده حکم تقدیم نماید.

ماده 3
صادر کننده چک باید در تاریخ مندرج در آن، معادل مبلغ مذکور در بانک محال علیه وجه نقد داشته باشد و نباید تمام یا قسمتی از وجهی را که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج نماید یا دستور عدم پرداخت وجه چک را بدهد و نیز نباید چک را به صورتی تنظیم نماید که بانک به عللی از قبیل عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات چک و امثال آن از پرداخت وجه چک خودداری نماید.
هر گاه در متن چک شرطی برای پرداخت ذکر شده باشد، بانک به آن شرط ترتیب اثر نخواهد داد.

ماده 3 مکرر
چک فقط در تاریخ مندرج در آن یا پس از تاریخ مذکور قابل وصول از بانک خواهد بود.

ماده 4
هرگاه وجه چک به علتی از علل مندرج در ماده 3 پرداخت نگردد بانک مکلف است در برگ مخصوصی که مشخصات چک و هویت و نشانی کامل صادر کننده در آن ذکر شده باشد علت یا علل عدم پرداخت را صریحا قید و آن را امضا و مهر نموده و به دارنده چک تسلیم نماید.
در برگ مزبور باید مطابقت امضا صادر کننده با نمونه امضای موجود در بانک (در حدود عرف بانکداری) و یا عدم مطابقت آن از طرف بانک تصدیق شود.
بانک مکلف است به منظور اطلاع صادر کننده چک فورا نسخه دوم این برگ را به آخرین نشانی صاحب حساب که در بانک موجود است ارسال دارد.
در برگ مزبور باید نام و نام خانوادگی و نشانی کامل دارنده چک نیز قید گردد.

ماده 5
در صورتی که موجودی حساب صادر کننده چک نزد بانک کمتر از مبلغ چک باشد به تقاضای دارنده چک بانک مکلف است مبلغ موجود در حساب را به دارنده چک بپردازد و دارنده چک با قید مبلغ دریافت شده در پشت چک و تسلیم آن به بانک، گواهینامه مشتمل بر مشخصات چک و مبلغی که پرداخت شده از بانک دریافت می نماید چک مزبور نسبت به مبلغی که پرداخت نگردیده بی محل محسوب و گواهینامه بانک در این مورد برای دارنده چک جانشین اصل چک خواهد بود.
در مورد این ماده نیز بانک مکلف است اعلامیه مذکور در ماده قبل را برای صاحب حساب ارسال نماید.

ماده 6
بانکها مکلفند در روی هر برگ چک، نام و نام خانوادگی صاحب حساب را قید نمایند.

ماده 7
- هر ... مرتکب بزه صدور چک بلامحل گردد، به شرح ذیل، محکوم خواهد شد:
الف )چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده میلیون (000/000/10) ریال باشد، به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد شد.
ب ) چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ده میلیون (000/000/10) ریال تا پنجاه میلیون (000/000/50) ریال باشد، از شش ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
ج ) چنانچه مبلغ مندرج در متن یک از پنجاه میلیون (000/000/50) ریال باشد، به حبس از یک سال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتی که صادر کننده چک اقدام به اصدار چک های بلا محل نموده باشد، مجموع مبالغ مندرج در متون چک ها ملاک عمل خواهد بود.
تبصره – این مجازات ها شامل مواردی که ثابت شود چک های بلامحل بابت معاملات نامشروع و یا بهره ربوین صادر شده ، نمیباشد.

ماده 8
چکهایی که در ایران عهده بانکهای واقع در خارج کشور صادر شده و منتهی به گواهی عدم پرداخت شده باشند از لحاظ کیفری مشمول مقررات این قانون خواهند بود.

ماده 9
درصورتی که صادر کننده چک قبل از تاریخ شکایت کیفری وجه چک را نقدا به دارنده آن پرداخته یا با موافقت شاکی خصوصی ترتیبی برای پرداخت آن داده باشد، یا موجبات پرداخت آن را در بانک محال علیه فراهم نماید قابل تعقیب کیفری نیست.
در مورد اخیر بانک مذکور مکلف است تا میزان وجه چک حساب صادر کننده را مسدود نماید و به محض مراجعه دارنده و تسلیم چک، وجه آن را بپردازد.

ماده 10
هر ... با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک نماید عمل وی در حکم صدور چک بی محل خواهد بود و به حداکثر مجازات مندرج در ماده 7 محکوم خواهد شد و مجازات تعیین شده غیر قابل تعلیق است.

ماده 11
جرائم مذکور در این قانون بدون شکایت دارنده چک قابل تعقیب نیست و در صورتی که دارنده چک تا شش ماه از تاریخ صدور چک برای وصول آن به بانک مراجعه نکند یا ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت ننماید دیگر حق شکایت کیفری نخواهد داشت.
منظور از دارنده چک در این ماده شخصی است که برای اولین بار چک را به بانک ارائه داده است. برای تشخیص این که چه کسی اولین بار برای وصول وجه چک به بانک مراجعه کرده است بانکها مکلفند به محض مراجعه دارنده چک هویت کامل و دقیق او را در پشت چک با ذکر تاریخ قید نمایند.
کسی که چک پس از برگشت از بانک به وی منتقل گردیده حق شکایت کیفری نخواهد داشت مگر آن که انتقال قهری باشد. در صورتی که دارنده چک بخواهد چک را به وسیله شخص دیگری به نمایندگی از طرف خود وصول کند و حق شکایت کیفری او در صورت بی محل بودن چک محفوظ باشد، باید هویت و نشانی خود را با تصریح نمایندگی شخص مذکور در ظهر چک قید نماید و در این صورت بانک اعلامیه مذکور در ماده 4 و 5 را به نام صاحب چک صادر می کند و حق شکایت کیفری او محفوظ خواهد بود.

تبصره
هر گاه بعد از شکایت کیفری شاکی چک را به دیگری انتقال دهد یا حقوق خود را نسبت به چک به هر نحو به دیگری واگذار نماید تعقیب کیفری موقوف خواهد شد.

ماده 12
هر گاه قبل از صدور حکم قطعی شاکی گذشت نماید و یا این که متهم وجه چک و خسارات تاخیر تادیه را نقدا به دارنده آن پرداخت کند، موجبات پرداخت وجه چک و خسارات مذکور (از تاریخ ارائه چک به بانک) را فراهم کند یا در صندوق دادگستری یا اجرای ثبت تودیع نماید مرجع رسیدگی قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد کرد.
صدور قرار موقوفی تعقیب در دادگاه کیفری مانع از آن نیست که آن دادگاه نسبت به سایر خسارات مورد مطالبه رسیدگی و حکم صادر کند.
هر گاه پس از صدور حکم قطعی شاکی گذشت کند و یا این که محکوم علیه به ترتیب فوق موجبات پرداخت وجه چک و خسارات تاخیر تادیه و سایر خسارات مندرج در حکم را فراهم نماید، اجرای حکم، موقوف می شود و محکوم علیه فقط ملزم به پرداخت مبلغی معادل یک سوم جزای نقدی مقرر در حکم خواهد بود که به دستور دادستان به نفع دولت وصول خواهد شد.

تبصره
میزان خسارت و نحوه احتساب آن بر مبنای قانون الحاق یک تبصره به ماده (2) قانون اصلاح موادی از قانون صدور چک – مصوب 10/3/1376 مجمع تشخیص مصلحت نظام – خواهد بود.

ماده 13
در موارد زیر صادر کننده چک قابل تعقیب کیفری نیست :
الف) در صورتی که ثابت شود چک سفید امضا داده شده باشد.
ب ) هر گاه در متن چک، وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی شده باشد.
ج ) چنانچه در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است .
د) هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است .
ه) در صورتی که ثابت گردد چک بدون تاریخ صادر شده و یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد.

ماده 14
صادر کننده چک یا ذینفع یا قائم مقام قانونی آنها با تصریح به این که چک مفقود یا سرقت یا جعل شده و یا از طریق کلاه برداری یا خیانت در امانت یا جرائم دیگری تحصیل گردیده می تواند کتبا دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد . بانک پس از احراز هویت دستور دهنده از پرداخت وجه آن خودداری خواهد کرد و در صورت ارائه چک بانک گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت اعلام شده صادر و تسلیم می نماید.
دارنده چک می توانند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده شکایت کند و هرگاه خلاف ادعائی که موجب عدم پرداخت شده ثابت گردد دستور دهنده علاوه بر مجازات مقرر در ماده 7 این قانون به پرداخت کلیه خسارات وارده به دارنده چک محکوم خواهد شد.

تبصره 1
ذینفع در مورد این ماده کسی است که چک به نام او صادر یا ظهر نویسی شده یا چک به او واگذار گردیده باشد )یا چک در وجه حامل به او واگذار گردیده(
در موردی که دستور عدم پرداخت مطابق این ماده صادر میشود بانک مکلف است وجه چک را تا تعیین تکلیف آن در مرجع رسیدگی یا انصراف دستور دهنده در حساب مسدودی نگهداری نماید.

تبصره 2
دستور دهنده مکلف است پس از اعلام به بانک شکایت خود را به مراجع قضائی تسلیم و حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم شکایت خود را به بانک تسلیم نماید در غیر این صورت پس از انقضاء مدت مذکور بانک از محل موجودی به تقاضای دارنده چک وجه آن را پرداخت کند.

تبصره 3
پرداخت چکهای تضمین شده و مسافرتی را نمی توان متوقف نمود مگر آنکه بانک صادر کننده نسبت به آن ادعای جعل نماید. در این مورد نیز حق دارنده چک راجع به شکایت به مراجع قضائی طبق مفاد قسمت اخیر ماده 14 محفوظ خواهد بود.

ماده 15
دارنده چک می تواند وجه چک و ضرر و زیان خود را در دادگاه کیفری مرجع رسیدگی مطالبه نماید.

ماده 16
رسیدگی به کلیه شکایات و دعاوی جزایی و حقوقی مربوط به چک در دادسرا و دادگاه تا خاتمه دادرسی، فوری و خارج از نوبت به عمل خواهد آمد.

ماده 17
وجود چک در دست صادر کننده دلیل پرداخت وجه آن و انصراف شاکی از شکایت است مگر این که خلاف این امر ثابت گردد.

ماده 18
مرجع رسیدگی کننده جرایم مربوط به چک بلامحل ، از متهمان در صورت توجه اتهام طبق ضوابط مقرر در ماده 134 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب (در امور کیفری) . مصوب 28/6/1378 کمیسیون امور قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی - حسب مورد یکی از قرارهای تأمین کفالت یا وثیقه (اعم از وجه نقد یا ضمانت نامه بانکی یا مال منقول و غیرمنقول ) اخذ مینماید.

ماده 19
در صورتی که چک به وکالت یا نمایندگی از طرف صاحب حساب اعم از شخص حقیقی یا حقوقی صادر شده باشد، صادر کننده چک و صاحب حساب متضامنا مسئول پرداخت وجه چک بوده و اجرائیه و حکم ضرر و زیان بر اساس تضامن علیه هر دو صادر می شود. به علاوه امضا کننده چک طبق مقررات این قانون مسئولیت کیفری خواهد داشت مگر این که ثابت نماید که عدم پرداخت، مستند به عمل صاحب حساب یا وکیل یا نماینده بعدی او است که در این صورت کسی که موجب عدم پرداخت شده از نظر کیفری مسئول خواهد بود.

ماده 20
مسئولیت مدنی پشت نویسان چک طبق قوانین و مقررات مربوط کماکان به قوت خود باقی است.

ماده 21
بانکها مکلفند کلیه حسابهای جاری اشخاصی را که بیش از یک بار چک بی محل صادر کرده و تعقیب آنها منتهی به صدور کیفر خواست شده باشد بسته و تا سه سال به نام آنها حساب جاری دیگری باز ننمایند.
مسئولین شعب هر بانکی که به تکلیف فوق عمل ننمایند حسب مورد با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم به یکی از مجازاتهای مقرر در ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری توسط هیات رسیدگی به تخلفات اداری محکوم خواهند شد.

تبصره 1
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف است سوابق مربوط به اشخاصی را که مبادرت به صدور چک بلامحل نموده اند به صورت مرتب و منظم ضبط و نگهداری نماید و فهرست اسامی این اشخاص را در اجرای مقررات این قانون در اختیار کلیه بانکهای کشور قرار دهد.

تبصره 2
ضوابط و مقررات مربوط به محرومیت اشخاص از افتتاح حساب جاری و نحوه پاسخ به استعلامات بانکها به موجب آئین نامه ای خواهد بود که ظرف مدت سه ماه توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تنظیم و به تصویب هیات دولت می رسد.

تبصره 3- هيات هاي بدوي يا تجديد نظر, نماينده دولت در هر يك از دستگاههاي مشمول اين قانون هستند و راي آنان به تخلف اداري كارمند تنها در محدوده مجازات هاي اداري معتبر است و به معني اثبات جرم هايي كه موضوع مجازات اسلامي است, نيست.

تبصره 4- هيات ها پس از رسيدگي به اتهام يا اتهامات منتسب به كارمند در صورت احراز تخلف يا تخلفات در مورد هر پرونده صرفا يكي از مجازات هاي موضوع اين قانون را اعمال خواهند نمود.

ماده 22
در صورتی که به متهم دسترسی حاصل نشود آخرین نشانی متهم در بانک محال علیه اقامتگاه قانونی او محسوب است و هر گونه ابلاغی به نشانی مزبور به عمل می آید. هر گاه متهم حسب مورد به نشانی بانکی یا نشانی تعیین شده شناخته نشود یا چنین محلی وجود نداشته باشد گواهی مامور به منزله ابلاغ اوراق تلقی می شود و رسیدگی بدون لزوم احضار متهم به وسیله مطبوعات ادامه خواهد یافت.
ماده 23
قانون صدور چک مصوب خرداد 1344 نسخ می شود

پذیرش چك از طریق بانك‌ها، مشكل‌آفرین است. در ابتدا، بانكداران نمی‌دانستند كه چگونه چك‌های كاغذی را برای وصول در تاریخ سررسید چك، از سایر بانك‌ها جمع‌آوری كنند و برای جمع‌آوری این چك‌ها، تحصیلدارهایشان را به بانك‌های دیگر می‌فرستادند و این امر نه فقط باعث می‌شد تا وقت زیادی گرفته شود؛ بلكه از نظر شرایط امنیتی نیز نگران كننده بود. از این‌رو، چك‌های كاغذی كه انتخاب میلیون‌ها نفر در جهان است، به سمت الكترونیك شدن سوق یافت. چك‌های الكترونیك از چك‌های كاغذی كارآمدتر و راحت‌تر می‌باشند. قبول چك‌های كاغذی برای بازرگانان مشكل آفرین است، و با قبول نكردن یك چك در معامله، بازرگانان باید ریسك از دست دادن معامله را بپذیرند در رابطه با چك‌های الكترونیك، هزینه‌هایی كه در چك‌های كاغذی دیده می‌شود، وجود ندارد. این هزینه‌ها، شامل: هزینه‌های قابل توجه در بكارگیری چك‌های كاغذی، كنترل تقلب و بازبینی چك‌ها و همچنین هزینه‌های بازیافت رقم‌های برگشتی پرداخت نشده به وسیله چك است.
در حال حاضر، سیستمی برای تبدیل چك‌های كاغذی به چك الكترونیك وجود دارد. این سیستم،LML    Payment System نام دارد. در این سیستم، مشتری چك كاغذی را در مرحله خرید ارائه می‌كند. چك از طریق یك دستگاه چك‌خوان گرفته شده و اطلاعات حساب بانكی همراه با مبلغ چك گرفته می‌شود و به عملیات الكترونیكی تبدیل می‌گردد. از این طریق، معامله مورد موافقت قرار می‌گیرد و یا رد می‌شود. این عمل، شبیه عملCredit Card  است، و به طور الكترونیكی ، برای تسویه و پرداخت مشتری بكار می‌رود.
به این عمل، اصطلاحاً Electronic Check Conversion گویند. از جمله مشخصه‌های این سیستم، می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:

--   امكان ارائه مجدد چك‌های الكترونیكی (شامل چك‌های برگشتی(
--  بازبینی چك‌های الكترونیك، به‌گونه‌ای كه بازبینی چك‌های كشیده شده در بانك اطلاعاتی، با تقلیل یافتن تعداد چك‌های اشتباهی كه توسط مشتری دریافت می‌شود، خسارت وارده به آنها را كاهش می‌دهد.
--  سرویس وصول چك‌ها(Check Collection)
--  وجوه را با سرعت بیشتری در دسترس قرار داده و حداكثر ظرف 48 ساعت، به حساب مشتری گذاشته می‌شود و نیز شناسایی چك‌های برگشتی را ظرف 48 ساعت انجام می‌دهد.
--  هزینه‌های وصول و درصد ریسك‌پذیری را كاهش می‌دهد.
این سیستم قادر است، گزارشاتی - هم به صورت ریز و هم به صورت كلی- در دسترس مشتری قرار دهد. این گزارشات می‌توانند در هر زمان تولید شوند، خواه برای تسویه حساب‌ها در پایان روز و یا به منظور استعلام و رسیدگی در طول روز. گزارش‌های ریز، شرح جزئیات عملیات را با ذكر: نوع پردازش آن، شماره مجوز و موقعیت و مقدار، نمایش می‌دهد. گزارش خلاصه نیز مواردی چون: نرخ بازار، بدهكاران و بستانكارها را نشان می‌دهد.
سیستم دیگر در زمینه چك‌های الكترونیكی، عبارت ازPay By Check است. این سیستم، پیشگام در صنعت اینترنتی می‌باشد و به طور پیوسته عملیات بلادرنگ (لحظه‌ای) را از سال 1997 پردازش می‌كند. این سیستم امكان پرداخت بهای كالاها و خدمات به وسیله چك را - كه بیشتر از طریق اینترنت، فاكس یا تلفن و به صورت بلادرنگ است- ارائه می‌دهد و كلیة قوانین محافظتی و آیین‌نامه‌های بانكداری را در بردارد. این سیستم، معاملات شما و حتی میزان پولی كه می‌توانید در حسابتان قرار دهید را محدود نمی‌سازد و هزینه آن- فارغ از نوع معامله- فقط یك اجرت بسیار نازل برای هریك از معاملات شما می‌باشد.
در این سیستم، دو نوع حساب پیشنهاد می‌شود: حساب‌های Basic برای معاملات كوچك الی متوسط و حساب‌های Professional كه برای معاملات متوسط تا بزرگ طراحی شده‌اند. هر دو حساب، شامل آن سطح دسترسی می‌باشد كه قادر خواهید بود تا جزئیات حسابتان را مشاهده نمائید:

الف- از جمله مشخصات حساب نوع Basic می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
--  وجوه به وسیله چك‌های كاغذی كه با پست الكترونیك ارسال شده‌اند، در هر روز تسویه گشته و اجازه پذیرفتن سهل و آسان چك‌ها از طریق: اینترنت، تلفن و یا فاكس فراهم می‌گردد.
--  دارای یك جست‌وجوگر دقیق در: Transit Number , Bank Routing است.
--  به هیچ نرم‌افزاری و سخت‌افزاری اضافی نیاز ندارد.
--  مقایسة لیستی از عملیات انجام شده در مورد مشتری، طی 14 روز اخیر را امكان‌پذیر می‌سازد.
--  اطلاع فوری از تراكنش‌ها، به وسیله پست الكترونیك را فراهم می‌كند.

ب- موارد زیر نیز از مشخصات نوع دوم حساب‌ها می‌باشد:
--  وجوه به وسیله چك كاغذی پست الكترونیك شده و در همان روز تسویه می‌گردد و یا توسط یك اتاق پایاپای الكترونیك (Automated Clearing House(ACH))، به یك حساب چك بانكی گذاشته می‌شود. شایان ذكر است كه برای این منظور، پردازش الكترونیك چك( Electronic Check Processing (ECP).) نیز لازم است. البته پردازش الكترونیكی چك بستگی به نیازی است كه وجود دارد. عملیات پردازش، از طریق شبكه ((ACH كه منطبق بر قوانین بانكداری (NACHA) است- به منظور نگاهداری سپرده‌ها و پرداخت، نتایج تحقیقات فدرال را در مورد چك‌ها و پرداخت‌های الكترونیكی اعلام می‌كند.
--  امكان پذیرفتن چك از طریق: اینترنت، فاكس یا تلفن.
--  امكان رمزنگاری كامل با (SSL) .
--  اطلاع فوری تراكنش از طریق پست الكترونیك.
--  امكان دسترسی به تمام سرویس‌های (ITI)، كه شامل: Address Trace , Bank Trace Phone Trance و Rock Lock Box است.
به طوری كه:
:Phone Trance- یك آدرس فیزیكی برای شماره تلفن معین تولید می‌كند. این سرویس در بازبینی یك امكان فیزیكی، یا در فن بازاریابی، بسیار باارزش است.
:Routing Number- تولید می‌كند كه كاربرد زیادی در بازبینی وجوه دارد.
:Address Trace- آدرس مشخص شده در فرم مشتری را با آدرس موجود در بانك اطلاعاتی مقایسه می‌كند.
 :Rock Lock Box- به هر مشتری این اجازه را می‌دهد كه به صورت الكترونیكی چك‌های NSF را مجدداً ارائه كند. این سرویس شامل گزارشاتی است كه جزئیات گردش هر چك را گزارش می‌دهد و همه محاسبات به صورت اتوماتیك می‌باشد.

-2 نمایش
از طریق نمایش فرم چك، این امكان را بوجود می‌آورد كه سایت را از طریق چشم مشاهده كرده و كلیة پردازش‌های پرداخت را به صورت گرافیك حس و رویت نمود. هنگامی كه مشتری‌ها می‌خواهند پول پرداخت كنند، بر روی كلید Link، Pay By Check كلیك می‌كنند و سپس به مشتری یك فرم On Line ارائه می‌شود كه شبیه یك چك فیزیكی است. بعد از كامل كردن فرم، مشتری بر روی دكمه Enter كلیك می‌كند و صفحه بعدی كه مشتری مشاهده می‌نماید، صفحه تأئیدیه است.
اینجا مكانی است كه به مشتری این شانس داده می‌شود تا اطلاعات تولید شده را بازبینی كند. همچنین، اطلاعات قانونی مورد نیاز به او داده می‌شود. در اینجا، وقتی مشتری بر روی دكمة- I Agree كه در پایین فرم قرار دارد- كلیك می‌كند؛ در واقع با موافقت كردن عملیات، به صفحه مربوط می‌رود. همچنین، با انتخاب دكمة I Don't Agree ، با رد كردن عملیات، به صفحه قبل می‌رود. سپس، سیستم، اطلاعات نگارندة چك را به بانك‌های اطلاعاتی مربوط می‌فرستد. مشتری فوراً یك پست الكترونیك، جهت رسید پیغام و یا تكذیب برای تراكنش می‌فرستد. این رسید ظاهر خواهد شد و شامل: نام شركت، اطلاعات تماس، مبلغ، تاریخ، عدد چك و یك عدد ارجاعی Unique و موقعیت موافقت كردن یا رد كردن می‌باشد. كلیة عملیات پردازش‌ها را به اتمام رسانده و حوالة چاپ شده، روز بعد پست می‌شود؛ ضمن آنكه، همه سوابق عملیات به شكل بلادرنگ قابل دسترس است. اجرت حساب‌ها به صورت صورتحساب فرستاده می‌شود و یا از طریق پرداخت اتوماتیك انجام می‌گردد.

-3 استانداردها و پروتكل‌های مورد استفاده در بانكداری موبایل
امنیت در ارائه خدمات بانكی توسط تلفن همراه، مسأله‌ای مهم و حساس می‌باشد. به نظر بعضی از كارشناسان، بانكداری موبایل به‌طور بالقوه بسیار امن‌تر از بانكداری از طریق اینترنت است.
مهم‌ترین مسأله برای كاربرانی كه از خدمات بانكداری موبایل استفاده می‌كنند، امنیت است و اگر این مسأله مورد توجه عمیق قرار نگیرد، بانكداری موبایل با استقبال مواجه نخواهد شد.
استفاده از پروتكل و استانداردهای امنیتی موبایل، دستخوش تغییر و تحول بوده است. در اینجا گذری بر سیر فناوری موبایل خواهیم داشت.
خدمات ارتباطات موبایل دارای 3 مرحله بوده است:
 -- آنالوگ
 -- دیجیتال
 -- چند رسانه‌ای
هركدام از این مراحل، به عنوان نسلی از موبایل شناخته شده است. در اینجا، به بررسی نسل‌های آن خواهیم پرداخت:

 1-3 نسل اول:
این نسل از تلفن همراه دارای خصوصیات زیر است:
--  آنالوگ
--  مدارهای سوئیچی
--  صدای ضعیف.
--  قابلیت پایین.
--  بدون وجود تدابیر امنیتی.
یكی از نگرانی‌های اولیه در رابطه با امنیت در تلفن‌های آنالوگ، این بود كه سیگنال‌ها رمزنگاری نمی‌شدند و بنابراین، در بین راه به راحتی قابل گوش دادن بودند.
هرچند، تلفن‌های آنالوگ هنوز در امریكا استفاده می‌شوند و فناوری آنها پیشرفت نموده است، ولی تحول و دگرگونی منطقی به سمت دیجیتال بوده است.

 2-3 نسل دوم
خصوصیات این نسل عبارت است از:
--  فناوری دیجیتال، كه در حال حاضر در تلفن‌های همراه دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد.
--  مدارهای سوئیچی.
--  با بهره‌گیری از فناوری دیجیتال.
--  قابلیت نمونه‌گیری صدا به صورت صفر و یك و انتقال آن برروی شبكة بی‌سیم برای انتقال به تلفن دیگری از همین نسل و یا تلفن‌های سنتی، كه در آنجا به موج‌های صوتی تبدیل می‌شود، در این نسل موجود است.
--  انتقال محدود اطلاعات.
--  پشتیبانی داده، فاكس و (SMS).
--  امكان بهره‌گیری از رمزنگاری (باكلید رمز 40 بیتی(
--  سیستم جهانی برای ارتباطات موبایل (GSM)، استانداردی دیگر برای نسل دوم می‌باشد. سیستم (GSM) ، در دامنة فركانس بین 800 تا 900 مگاهرتز عمل كنند.
می‌توان خصوصیاتی كه از نسل اول تا نسل دوم بهبود یافته است را به شرح زیر معرفی نمود:
--  تلفن دیجیتال.
--  پست صوتی.
--  دریافت پیام‌های الكترونیكی ساده.

 3-3 نسل 5‌.2 :
سرویس جهانی رادیویی بسته‌ای(2) را می‌توان مانند سرویس (GSM)، برای دسترسی به اینترنت در نظر گرفت. نسل 5.‌2 ، داده‌ها را با سرعت بالاتری پشتیبانی می‌كند(171بیت در ثانیه). همچنین، اتصالات دائمی داده‌ها را حفظ می‌نماید، به این صورت كه كاربران می‌توانند به‌طور دائم به اینترنت دسترسی داشته و تنها در زمان دریافت و ارسال داده‌ها، هزینه مربوط به اتصال به اینترنت را دریافت می‌كنند.
سرویس (GPRS)، برای مرورگرهای محدود، پست الكترونیك و معاملات مالی، با استفاده از كارت و غیره در نظر گرفته شده است.
(GPRS)، پروتكل اینترنتی با امكان سوئیچ نمودن بسته است. این استاندارد نیز از بسیاری از آسیب‌پذیری‌های موجود در اینترنت رنج می‌برد. كلیة خدمات مورد استفاده در اینترنت، مانند: انتقال فایل (FTP)، مرورگرهای وب، گپ‌های دوستانه (CHAT)، پست الكترونیك، اتصال به كامپیوتری از راه دور (Telnet)، بر روی شبكه موبایل قابل دسترسی می‌باشد.
مزایای : GPRS
--  سرعت انتقال داده‌ای سریع‌تر.
--  اتصال به منابع اطلاعاتی، در سطح وسیع، در سراسر دنیا، و با پشتیبانی از چندین پروتكل، مانند IP.
--  یك مرحله به سوی خدمات نسل سوم.

 3-4 نسل 7‌.2:
این نسل،  EDGE نامیده می‌شود و انتقال دادة آن، حداكثر با سرعت 437 كیلو بیت در ثانیه انجام می‌شود. بسیاری از شركت‌ها در آمریكا، این نسل را به عنوان نسل سوم تلقی می‌كنند؛ چرا كه سخت‌افزار لازم در زیرساخت آن با هزینة كمی قابل ارتقاء می‌باشد. در رابطه با امنیت این نسل نیز باید گفت كه مانند GPRS مبتنی بر IP.

 5-3 نسل سوم:
نسل سوم، كه با 2000-IhT نیز شناخته شده است؛ نسل جدیدی از ارتباطات بی‌سیم می‌باشد (اینترنت همراه). از آنجا كه سیستم‌های نسل سوم، تكامل یافتة سیستم‌های متفاوت و غیرسازگار نسل دوم - مانند: CDMA، GSM،- TDMA هستند، قابلیت كاروسازگاری با سیستم‌های مختلف را دارا می‌باشند.
در اینجا، به بعضی از مشخصات این نسل اشاره می‌كنیم:
--  پهنای باند گسترد
--  مبتنی بر پروتكل بسته‌ای(3(
--  انتقال متن، صدا بر روی IP(VOIP)، تصاویر ویدیوئی، چند رسانه‌ای با سرعت داده‌ای حداكثر2 مگابیت در هر ثانیه در محیط بی‌سیم و 384 بیت در ثانیه در محیط موبایل.
نسل سوم، بسته به موقعیت مكانی در جهان متفاوت می‌باشد:
--  در اروپا نسل سوم (UMTS) است.
--  در ژاپن نسل سوم (CDMA) با پهنای باند عریض و فقط با امكان(FDD)(4) می‌باشد.
--  در آمریكا از (EDGE) و یا (CDMA) با پهنای باند گسترده، به عنوان نسل سوم استفاده می‌شود.
در رابطه با امنیت این نسل باید گفت:
--  رمزگذاری آن با استفاده از كلیدهای 128 بیتی انجام می‌شود.
--  روش تأیید دوسویه با استفاده از كلیدهای رمزنگاری برای بررسی هویت دو طرف استفاده می‌شود.

1-3-5 فناوری‌های سازگار با نسل سوم
 Blue Tooth--  
Blue Tooth  جایگزین كابل‌های بین دستگاه‌ها می‌باشد و سرعت انتقال داده‌ها، حداكثر تا 720 كیلو بیت در ثانیه می‌رسد. این دستگاه‌ها، شامل: كامپیوترها، صفحه كلید، چاپگرها، استریوها، تلویزیون‌ها، تلفن‌های ثابت و تلفن‌های همراه و بسیاری از وسایل دیگر می‌باشد.
Blue Tooth این امكان را فراهم می‌آورد كه هر كدام از دستگاه‌ها، آدرس یكتایی داشته باشند و امكان نظارت، تأیید ورمزنگاری را در شبكه‌های كوچك دارا است.
 WML/WAP5--
WAP، استاندارد جهانی برای ارائه ارتباطات اینترنتی از طریق تلفن‌های همراه دیجیتال، دستگاه‌های امن دیجیتال شخصی و دیگر ترمینال‌های بی‌سیم می‌باشد.
WAP، به منظور استفاده امن و كارای پهنای باند، سرعت‌های پایین اتصال، نمایشگرهای كوچك و غیره طراحی شده است.
WML، نوعی از (WAP) است؛ كه مشابه پروتكل انتقالی (HTTP) بوده و به عنوان (WML) عمل می‌كند و برای مرورگرهای كوچك بر روی تلفن‌های دستی طراحی شده است.
برای استفاده از خدمات (WAP) باید موارد زیر را مورد توجه قرار داد:
 --  دستگاه‌های تلفن همراه زیر، سرویس (WAP) را پشتیبانی می‌كنند:
NOKIA6210 , NOKIA7110 , ERICSSON , SIEMENS , MOTOROLA
--   سرویس دهندگان كه دروازه‌هایی برای استفاده از(WAP) دارند.
--  امنیت WAP
برای انتقال اطلاعات به صورت امن، بین كاربر و دروازه(6) از پروتكلی به نام(WTLS) (7)استفاده می‌شود. این استاندارد، نسخه استاندارد صنعتی(TLS) (8)می‌باشد كه معادل با پروتكل استفاده شدة (SSL) است. به منظور ارائه امنیت، (WTLS) ارتباط امن بین دستگاه WAP و سٍروٍر(WAP) را فراهم می‌كند.

3-6 بانكداری موبایل در ایران
متأسفانه هنوز بسترهای مناسب به منظور پیاده‌سازی بانكداری موبایل در ایران فراهم نشده است. مهمترین مسائلی كه در این رابطه باید در نظر گرفته شود، عبارت می‌باشد از:
--  بستر مخابراتی پرسرعت برای ارتباطات اینترنتی و پشتیبانی از پروتكل‌ها و استانداردهای مورد استفاده در تلفن‌های همراه.
--  تنظیم و تصویب قوانین حقوقی مربوطه.
--  تربیت نیروی متخصص در زمینه طراحی.
--  پیاده سازی و پشتیبانی از سیستم‌های موردنیاز.
--  فرهنگ‌سازی و جلب اعتماد مردم، وجود امنیت در ارتباطات بی‌سیم.
--  كاهش هزینه‌ها و ارائه خدمات ویژه استفاده كنندگان موبایل، در بانكداری طریق موبایل.
البته ناگفته نماند؛ این مسأله تلاش جدی مسئولان و مدیران اجرایی را می‌طلبد. لذا به نظر می رسد؛ اگر تمامی مشكلات در زمینه راه‌اندازی بانكداری موبایل برطرف گردند، بانكداری موبایل به عنوان یكی از شاخص‌های بانكداری الكترونیك مورد استقبال قرار گیرد.

ترجمه و تلخیص : دكترعلی حسی‌زاده ( معاون پژوهشی پژوهشكده پولی وبانكی- بانك مركزی ج.ا.ا(
فروغ پورفرد ( كارشناس ارشد اقتصاد و كارشناس پژوهشی پژوهشكده پولی و بانكی- بانك مركزی ج.ا.ا(

نارضایتی متقاضیان وام مسكن از فرمول جدید محاسبه نرخ سود

عملیاتی شدن فرمول محاسبه اقساط موجب نارضایتی متقاضیان وام مسكن شده است، به طوری‌كه آنها این فرمول را فرمولی معجزه گر و جبران كننده كاهش نرخ سود بانكی عنوان می‌كنند.

به گزارش خبرگزاری فارس ، عملیاتی شدن فرمول محاسبه اقساط وام از سوی سیستم بانكی از روز شنبه موجب تعجب بسیاری از متقاضیان وام به خصوص متقاضیان وام مسكن شده است، زیرا همگان تصور می‌كردند با برنامه كاهش نرخ سود بانكی میزان اقساط وام نیز كاهش خواهد داشت و می‌توانند با تهیه یك وام مسكن و خرید یك واحد مسكونی هر چند گران، صاحبخانه شوند.
بنابراین گزارش، قانون منطقی كردن نرخ سود بانكی الزام دارد تا پایان برنامه چهارم نرخ سود بانكی تك رقمی‌شود و دولت امسال بر اساس برنامه چهارم توسعه سعی كرد تا نرخ سود بانكی را كاهش دهد. این موضوع كه اتفاقا مخالفان و موافقان بسیاری نیز داشت به تازگی موضوعی به نام فرمول محاسبه اقساط را مطرح كرده است.
بیشترین نمود و آثار عملیاتی شدن فرمول محاسبه اقساط را باید بر روی وام 18 میلیونی مسكن مشاهده كرد. بر اساس یك محاسبه سرانگشتی می‌توان متوجه شد كه این فرمول موجب خواهد شد تا حدود 5 میلیون تومان به میزان بازپرداخت وام در طول 12 سال یا 15 و 18 سال اضافه كند.
نظرات متقاضیان وام مسكن
یكی از مشتریان بانك كه سه ماه پیش موفق به دریافت وام خود شده است، گفت: محاسبه سود تسهیلات بانك مسكن عملا از 15 اسفند 86 اجرا شده است. وی ادامه داد: چرا باید مدیر عامل بانك مسكن آشكارا به اضافه شدن میزان اقساط و سود اعتراف نكند و این قدر به حاشیه برود. وی اضافه كرد: بنده كه وام 18 میلیون تومانی مسكن گرفته‌ام، ماهی 225 هزار تومان قسط پرداخت می‌كنم، اما یكی از همكارانم كه 10 روز زودتر از من وام دریافت كرده، ماهیانه 209 هزار تومان در ماه قسط می‌پردازد. وی تصریح كرد: این یعنی 2 میلیون و نیم تفاوت در بازپرداخت و اینكه مدیر عامل بانك مسكن می‌گوید بازپرداخت وام فرقی نكرده است صحت ندارد.
افزایش اقساط به 180 هزار
یك وكیل پایه دادگستری نیز در تماس با خبرگزاری فارس گفت: چند روز دیگر قرار بود كه وام 18 میلیونی مسكن را با تشكیل پرونده و رفتن به دفتر اسناد دریافت كنم؛ اما روز گذشته بانك مسكن با تماسی كه با من گرفت اعلام كرد كه روش محاسبه دریافت اقساط تغییر كرده و شما باید برای تعیین چگونگی (ساده یا پلكانی و مدت بازپرداخت) دریافت وام خود به بانك مراجعه كنید.
وی ادامه داد: با توجه به اینكه می‌دانستم بازپرداخت وام 18 میلیون تومانی مسكن در 12 سال ( به شیوه پلكانی) در سال اول ماهانه 136 هزار تومان است به بانك رفتم. وی گفت: با مراجعه به بانك متوجه شدم كه مبلغ اقساط ماهانه از 136 هزار تومان به حدود 180 هزار تومان افزایش یافته است، بنابراین تصور می‌كنم كه با این وضعیت باید 5 میلیون تومان در طول 12 سال بیشتر پرداخت كنم.
روش جدید بازپرداخت اقساط تسهیلات بانك مسكن
روابط عمومی بانك مسكن از تغییر نحوه بازپرداخت اقساط تسهیلات صندوق پس‌انداز مسكن بانك مسكن خبر داد. براساس این گزارش، در این تغییر، مدت بازپرداخت اقساط تسهیلات بانك مسكن به روش پلكانی با توجه به میزان كل قرارداد و به انتخاب مشتری تعیین می‌شود. درصورتی كه در روش پلكانی قبلی مبلغ اقساط تسهیلات فقط در 5 ساله اول و با ضریب 15درصد افزایش می‌یافت و از سال ششم به بعد اقساط به‌صورت ثابت پرداخت می‌شد. براین اساس در روش پلكانی بازپرداخت اقساط تسهیلات، ضریب افزایش سالانه آن به 5درصد كاهش می‌یابد درحالی كه در روش پلكانی قدیم این ضریب 15درصد می‌باشد. علاوه بر این چنانچه مشتری تمایل به پرداخت سود كمتری داشته باشد می‌تواند با انتخاب روش اقساطی مساوی و طول دوره كمتر بازپرداخت میزان سود تسهیلات دریافتی را كاهش دهد. این گزارش حاكی است نحوه بازپرداخت اقساط تسهیلات بانك مسكن برخلاف سایر بانك‌ها به صورت بلند‌مدت و به روش‌های ساده و پلكانی و براساس انتخاب مشتری است به‌گونه‌ای كه مشتریان می‌توانند در سال‌های اولیه قرارداد تسهیلات كه نسبت مبلغ اقساط تسهیلات به درآمد آنها بالاست، با انتخاب روش پلكانی مبلغ اقساط كمتری بپردازند و در سال‌‌های بعد با افزایش درآمد میزان اقساط نیز افزایش می‌یابد. براین اساس مبلغ قسط به روش پلكانی درمقایسه با روش ساده در نیمه اول مدت قرارداد كمتر است، به‌طوری كه در سال اول نسبت مبلغ اقساط پلكانی به اقساط ساده در حدود 80 درصد می‌باشد. نرخ سود تسهیلات حساب صندوق پس‌انداز مسكن درحال حاضر 11درصد بوده و سود پرداختی توسط مشتریان كمتر از سود تسهیلات مشابه در سیستم بانكی كشور است.